धनगढी । बाल्यकालमा जब विद्यालयका गुरुहरूले सोध्थे— “ठूलो भएपछि के बन्छौ ?” जनकराज जोशीको जवाफ प्रायः एउटै हुन्थ्यो— “डाक्टर बन्छु।”
त्यो केवल बालसुलभ जवाफ थिएन। मानिसको दुःख देख्दा मन छुने र बिरामीलाई निको पार्ने चाहना उनको मनमा सानैदेखि थियो। तर जीवनले सोचेको बाटो सधैँ रोजेजस्तो कहाँ हुन्छ र ?
उनी डाक्टर बन्न सकेनन्। तर अन्ततः उनले एउटा यस्तो संस्था जन्माए, जहाँबाट सयौँ डाक्टर, स्वास्थ्यकर्मी र कर्मचारीले हजारौँ बिरामीको सेवा गर्ने अवसर पाए।
त्यही अधुरो सपनाको अर्को रूप हो— कैलाली अस्पताल प्रालि।
बाल्यकालमै पलाएको ‘डाक्टर’ बन्ने सपना
धनगढीको त्रिनगर माध्यमिक विद्यालयमा कक्षा ४ पढ्न थालेपछि जोशीले भविष्यबारे सोच्न थालेका थिए। विद्यालयमा शिक्षकहरूले भविष्यको लक्ष्य सोध्दा उनको जवाफ हुन्थ्यो— “डाक्टर बन्छु।”
सानै उमेरमा साथीको छालासम्बन्धी समस्या देखेपछि आमाले तयार पारेको जडीबुटीको झोल र साबुन दिएर सहयोग गरेको एउटा बाल्यकालीन घटना उनी आज पनि सम्झन्छन्। साथी निको भएपछि अरूलाई उपचारमार्फत सहयोग गर्न सकिन्छ भन्ने भावनाले उनको मनमा अझ गहिरो स्थान बनाएको थियो।
तर आर्थिक तथा परिस्थितिजन्य कारणले उनको यात्रा मेडिकल शिक्षातर्फ जान सकेन।
व्यवस्थापन पढाइदेखि स्वास्थ्य सेवासम्म
डाक्टर बन्ने सपना बोकेका जोशी अन्ततः व्यवस्थापन शिक्षातर्फ लागे। उनले कैलाली बहुमुखी क्याम्पसबाट सन् १९८७ अर्थात् वि.सं. २०४४ सालतिर स्नातक तह पूरा गरे र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर अध्ययन गरे।
त्यसपछि उनको जीवनले स्वास्थ्य क्षेत्रसँग नयाँ सम्बन्ध जोड्यो।
नेपाल परिवार नियोजन संघमा आबद्ध भएर उनले स्वास्थ्य क्षेत्रमा काम गर्ने अवसर पाए। लेखा अधिकृत हुँदै व्यवस्थापकीय जिम्मेवारी सम्हाल्दै उनले संस्थामा लामो समय सेवा गरे। सार्वजनिक विवरणअनुसार उनी परिवार नियोजन संघमा करिब १६ वर्ष कर्मचारीका रूपमा कार्यरत रहे र क्षेत्रीय तालिम प्रमुखको जिम्मेवारीसम्म पुगे।
डाक्टर बन्न नसकेको पीडा मनमा भए पनि स्वास्थ्य क्षेत्रमा काम गर्न पाउँदा उनले आफ्नो पुरानो सपनालाई अर्कै बाटोबाट अघि बढाइरहेका थिए।
१५ शय्याबाट सुरु भएको ठूलो सपना
स्वास्थ्य क्षेत्रमा लामो समय बिताएपछि उनको मनमा एउटा प्रश्न बलियो हुँदै गयो— “आफू डाक्टर बन्न सकिनँ भने के भयो, किन एउटा यस्तो स्वास्थ्य संस्था नबनाउने जहाँ मानिसले गुणस्तरीय उपचार पाउन सकून् ?”
यही सोचले कैलाली अस्पतालको जन्म भयो।
वि.सं. २०६८ सालतिर मेडिकलसम्बन्धी व्यवसाय सुरु गरेका जोशीले त्यसपछि आफ्नै जायजेथा र स्रोत जुटाउँदै करिब ४० लाख रुपैयाँको लगानीमा वि.सं. २०७० सालतिर १५ शय्याको कैलाली अस्पताल प्रालि स्थापना गरेका थिए। सुरुवातमा एक मेडिकल अफिसर र एक विशेषज्ञ चिकित्सकको भरमा अस्पताल सञ्चालन भएको थियो।
त्यो यात्रा सहज थिएन।
डाक्टरको अभाव, जनशक्तिको समस्या, सीमापारका स्वास्थ्य संस्थासँगको प्रतिस्पर्धा र आफ्नै क्षेत्रमा नयाँ निजी स्वास्थ्य संस्थाप्रतिको अविश्वास— अनेक चुनौती उनका अगाडि थिए।
तर उनले हार मानेनन्।
सरकारी सेवामा रहेका चिकित्सकलाई पार्टटाइम सेवाका लागि अनुरोध गरे। आवश्यकताअनुसार काठमाडौंलगायत ठाउँबाट विशेषज्ञ चिकित्सक बोलाए। बिस्तारै अस्पतालले बिरामीको विश्वास जित्दै गयो।
१५ शय्याबाट सय शय्याको यात्रासम्म
एक समय दुई जना चिकित्सकको जनशक्तिबाट सुरु भएको कैलाली अस्पतालमा आज विभिन्न विशेषज्ञ सेवाहरू सञ्चालनमा छन्।
अस्पतालमा १६ जना विशेषज्ञ चिकित्सकसहित १३२ जनाभन्दा बढी जनशक्ति कार्यरत रहेको र अस्पतालको क्षमता विस्तार हुँदै गएको उल्लेख छ। अस्पतालमा आर्थोपेडिक, ल्याप्रोस्कोपी, युरोलोजी, न्युरोसर्जरी, स्त्री तथा प्रसूति, बालरोग, नाक–कान–घाँटी, रेडियोलोजी, अंकोलोजी, मुटु, फोक्सो लगायतका विभिन्न सेवा उपलब्ध छन्।
अस्पतालको लगानी पनि सुरुवाती करिब ४० लाख रुपैयाँबाट बढेर दशौँ करोड रुपैयाँको आकारमा पुगेको छ।
२०८३ जेठसम्म आइपुग्दा कैलाली अस्पताल २५ शय्याको क्षमतामा सञ्चालनमा रहेको र चाडैनै १०० शय्यामा विस्तार गर्ने तयारी भइरहेको अस्पतालले जनाएको छ। सामाजिक सुरक्षा कोषसँग सम्झौता गरेर योगदानकर्तालाई स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने काम पनि अघि बढाइएको छ।
चुनौतीलाई अवसर बनाउने स्वभाव
जोशीको यात्रामा एउटा विशेषता देखिन्छ— उनी चुनौतीलाई रोकावटभन्दा सुधारको अवसरका रूपमा हेर्छन्।
कैलाली अस्पतालले निजी स्वास्थ्य क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा र विभिन्न चुनौती सामना गर्नुपरेको उनी स्वयंले बताउँदै आएका छन्। तर त्यही प्रतिस्पर्धाले आफूलाई अझ राम्रो सेवा दिन प्रेरित गरेको उनको धारणा छ।
उनका लागि अस्पताल केवल लगानी र व्यापारको संस्था होइन।
बिरामीसँग आत्मीय व्यवहार, आर्थिक अवस्था कमजोर भएकालाई उपचारमा सहुलियत र कठिन अवस्थाका बिरामीलाई सकेसम्म सेवा दिने प्रयास अस्पतालको पहिचान बनाउनुपर्ने उनको सोच देखिन्छ।
उपचारभन्दा ठूलो कुरा—विश्वास
कैलाली अस्पतालको यात्रामा केही बिरामीका कथाले जोशीलाई अझ बढी भावुक बनाएका छन्।
गोहीको आक्रमणबाट गम्भीर घाइते भएकी एक महिलाको उपचारमा अस्पतालको टोलीले गरेको प्रयास र पछि ती महिला अस्पताललाई आफ्नो परिवारजस्तै सम्झिने गरेको घटना उनले सम्झने गरेका छन्।
अर्कोतर्फ, अन्यत्र उपचार सम्भव छैन भनेर पठाइएको गम्भीर करेन्ट लागेका बिरामीलाई अस्पतालको चिकित्सकीय टोलीले उपचार गरेको घटना पनि उनले स्मरण गरेका छन्।
यस्ता घटनाले जोशीलाई एउटा कुरा सिकाएको छ— अस्पतालको वास्तविक कमाइ पैसा मात्र होइन, बिरामीले दिएको विश्वास पनि हो।
सामाजिक उत्तरदायित्वमा पनि सक्रिय
कैलाली अस्पतालले आफ्नो व्यावसायिक सेवासँगै सामाजिक उत्तरदायित्वका कार्यक्रमलाई पनि निरन्तरता दिँदै आएको छ।
